1. Sự thân thiện

1. Sự thân thiện

Tính đến nay có lẽ tôi đã ghé thăm khoảng 50 nước, và có bốn lần đến Việt Nam. Qua chuyến đi lần này, tôi đã không khỏi nghĩ rằng Việt Nam là nước đứng đầu về “sự thân thiện”. Có nhiều đất nước thân thiện, đặc biệt với du khách, và hiển nhiên Nhật Bản cũng xếp thứ hạng rất cao về mặt này. Nhưng riêng Việt Nam thì có cái gì đó thật đặc biệt. Với tôi, sự thân thiện và mến khách của người Việt Nam dường như là sự chân thật từ đáy lòng, không phải là một thứ quy tắc phải làm như một nghĩa vụ (trong tiếng Nhật gọi là 建前 tatemae (Kiến Tiền), hiểu là “ngoài mặt”, “thái độ ứng xử nơi công cộng”), mà xuất phát từ mong muốn nội tại, thành tâm muốn đối đãi với người ngoài một cách tử tế, tốt bụng và chu đáo (本音 honne (Bổn Âm) “thật tâm”). Tôi có thể kể các bạn nghe một vài ví dụ.

— Phố xá Hà Nội lúc nào cũng chen chúc xe cộ, những chiếc xe máy nối đuôi nhau dài miết mải, có khi cả tới năm người cùng trên một chiếc xe! Vì ít đèn giao thông nên bạn sẽ thấy việc qua đường giống như một “thử thách cam go” vậy (nhưng thực ra thì an toàn nếu bạn cứ từ từ mà đi). Michal vợ tôi không dám thử qua đường vì cô ấy quá e sợ. Thấy cô cứ loay hoay ngập ngừng như vậy, một cụ già đã nắm lấy cánh tay cô, và bà đã dẫn cô sang bên đường an toàn. Thật là tốt bụng làm sao! 

Một dòng vô tận các phương tiện đi lại vào buổi sáng.  
Một chiếc xe máy thì có thể chở được bao nhiêu người? 

— Michal vợ tôi đang ngồi trên chiếc ghế băng dài bên bờ hồ Hoàn Kiếm thì bỗng một cậu thanh niên trẻ bất ngờ ngồi lên lòng cô, ngả đầu lên ngực cô, chụp một bức ảnh selfie, đứng dậy rồi đi! Đến đây thì bạn có thể cho rằng việc này nghe có vẻ “khiếm nhã” thật đấy. Baraki con trai tôi nói rằng, ở Nhật, hành động đó không chỉ bị coi là khiếm nhã, mà thậm chí còn là “phạm tội”. Mặc dù tôi cũng đồng tình rằng việc không xin phép có thể khiếm nhã thật, nhưng tôi vẫn thấy hành động này như một cách thể hiện khác của  “tình người ấm áp” và của sự mến khách.

— Trong thời gian dự hội nghị Quốc tế ngữ ở Đà Nẵng, hôm nào tôi cũng tản bộ dọc theo các bãi biển tuyệt đẹp ở đây. Và rồi có một ngày, đang tản bộ thì tôi bỗng thấy khát khô cả cổ. Thời tiết ở Đà Nẵng nóng quá là nóng. Tôi đi qua một quầy hàng bán đồ ăn vặt và hỏi người bán hàng (tất nhiên là bằng tiếng Việt) rằng liệu tôi có thể mua một chai nước được không. Cậu ấy nói “Ở đây không bán nước,” nhưng rồi cậu tự nhiên rút ra một chai nước suối to, giơ tay ra như thể cậu muốn đưa cho tôi chai nước vậy. Thoạt đầu tôi nghĩ cậu muốn cho tôi chai nước, nhưng rồi tôi nhận ra rằng thực ra cậu đang mời tôi uống nước từ chai nước riêng của mình!

Bạn có thể tưởng tượng điều này xảy ra ở bất kỳ một đất nước nào khác hay không? Có lẽ ở Việt Nam cũng còn hiếm. Tôi cảm động suýt rơi nước mắt trước cử chỉ tốt bụng ấm lòng ấy. Tôi cảm ơn cậu rối rít, chụp một tấm ảnh, và tiếp tục đi.

Cuộc tản bộ buổi sáng dọc bãi biển Đà Nẵng xinh đẹp.  
Người bán hàng vô cùng tốt bụng đã mời tôi uống nước.