7. Ĉinlitera Kultursfero

7. Ĉinlitera Kultursfero

Kio estas la “Ĉinlitera Kultursfero”? Ĝi signifas la “orient-azian kultursferon”, aŭ 漢字文化圏 en la japana kaj la ĉina. Multaj homoj, se ne ĉiuj, inkluzive de japanoj, apenaŭ scias, ke Vjetnamio estis parto de la Ĉinlitera Kultursfero, tio estas, la landoj kaj regionoj, kiuj uzas aŭ iam uzis ĉinajn literojn por skribi sian lingvon. Nu, ĉiuj scias, ke la nuntempa ĉina, la nuntempa japana kaj la nuntempa korea (peskaŭ ne plu) uzas ĉinajn literojn, sed ĉu vi sciis, kiuj lingvoj estas ĉi tie montritaj?

Ili estas la kantona, tajvana kaj vjetnama lingvoj. La lasta, nomata Chu Nom (Chữ Nôm 喃), estas la vjetnama skribita en ĉinaj literoj aŭ literoj kreitaj laŭ la ĉina modelo. Plej multaj homoj ja surpriziĝas ekscii, ke dum ĉirkaŭ 1000 jaroj Vjetnamio estis parto de la Ĉinlitera Kultursfero.

Teksto en Chu Nom ĉe la templo Van Mieu.
Ĉinaj literoj el pasinta tempo.

Kiam parolantoj de la japana kaj la ĉina, kiel mi mem, lernas novajn vortojn en la vjetnama, multe helpas la scio de ĉinaj literoj, kiuj kuŝas ĉe la fundo de tiuj vortoj. Ekzemple, 政治 (J:seiji, V: chính trị) estas parencaj vortoj kaj estas simile prononcataj. Kvankam la skribsistemo de Chu Nom estis plejparte abolita en la 1930-aj jaroj, ankoraŭ hodiaŭ tie kaj ĉi tie videblas Chu Nom en butikŝildoj. Jen muro kun skribaĵo en Chu Nom tuj ekster mia hotelfenestro. Kaj kompreneble oni vidos ĉinajn literojn en la multaj budhistaj temploj.

Troviĝas eĉ retejo, kiu ebligas enigi Chu-Nom-literojn ĉe Chu Nom online editor.

la moderna kantona lingvo.
la moderna tajvana lingvo. 
Chu Nom, la vjetnama lingvo skribita en ĉinaj literoj.